«ពណ៌ធ្លះ» មិនមែនយកឈ្មោះមកពីបរទេសទេ ជាពណ៌របស់ខ្មែរ គ្រាន់តែមិនមានអ្នកស្គាល់ ព្រោះជាទូទៅ ទាល់តែអ្នករៀនផ្នែកទាក់ទងនឹងរបស់បុរាណ, វប្បធម៌បុរាណ ទើបអាចស្គាល់។ ពណ៌ធ្លះនេះ ខ្ញុំក៏ទើបតែដឹងនៅពេលខ្ញុំបានឃើញការតាំងពិព័រណ៍ហូលពិតាននៅសារមន្ទីរជាតិ កាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤។ តាមការប្រាប់របស់លោកស្រី គង់ ធារី ថា ពណ៌ធ្លះដែលខ្មែរយើងយកមកជ្រលក់សូត្រគឺយកចេញមកពីដើមត្រុំ។ នៅក្នុងវចនានុក្រមខ្មែរបានបង្ហាញពីដើមត្រុំ ដោយសរសេរថា ជាដំណាំដើមតូច, ស្លឹកវាសម្រាប់ត្រាំកូរឲ្យកើតជាមរ ធ្វើជាធ្លះជ្រលក់សំពត់ឲ្យមានពណ៌ខ្មៅ។ បើនិយាយពីធ្លះវិញ ក្នុងវចនានុក្រមបញ្ជាក់ថា ជាទឹកជ្រលក់មានពណ៌ខៀវ ធ្វើពីមរ-លាយនឹងទឹកដាក់កំបោរ-ស។ តាមរយៈការពន្យល់នេះ ផ្សំនឹងពណ៌របស់សូត្រក្នុងរូបខាងលើ នាំឲ្យយើងសន្មតថា ពណ៌ធ្លះជាពណ៌ខៀវ។ ប៉ុន្តែដើមត្រុំនេះមិនមែនដុះតែនៅកម្ពុជាយើងទេ, វាក៏មាននៅឥណ្ឌា, អាហ្វ្រិក, អាម៉េរិកឡាទីនផងដែរ។ វាត្រូវបានហៅជាភាសាអង់គ្លេសថា indigo plant ជាប្រភេទរុក្ខជាតិសម្រាប់ចម្រាញ់យកពណ៌ជ្រលក់សូត្រ, ក្រណាត់ និងផលិតសាប៊ូដុំ។ នៅក្នុងឯកសារអនឡាញបានសរសេរថា indigo plant មានពណ៌ indigo ហើយពណ៌ indigo នេះជាពណ៌ខៀវលាយស្វាយ។ បើអ៊ីចឹង តើពណ៌ធ្លះជាពណ៌ indigo ឬទេ? ហើយតើពណ៌ធ្លះជាពណ៌ខៀវ ឬពណ៌ខៀវស្វាយ? និយាយដល់សាប៊ូដុំ … Continue reading តើអ្វីទៅជាពណ៌ធ្លះ?
Category: General
«សិលាចារឹក» និង «សិលាចារិក» មួយណាត្រូវ?
ដោយសារតែខ្ញុំធ្លាប់ឃើញពាក្យពីរនេះ ទើបខ្ញុំសម្រេចចិត្តស្វែងរកមើលថា តើមួយណាត្រូវ មួយណាមិនត្រូវ? គ្មានឯកសារណាជាសម្អាងក្រៅពីសៀវភៅវចនានុក្រមខ្មែរឡើយ។ ហើយនៅពេលដែលខ្ញុំបើកមើល ខ្ញុំក៏បានឃើញការពន្យល់ដូចក្នុងរូបខាងក្រោមនេះ។ តាមរយៈភស្តុ័តាងមួយនេះ ខ្ញុំអាចកំណត់យ៉ាងជាក់ច្បាស់ថា កាលណាគេនិយាយដល់ថ្មដែលត្រូវបានដូនតាពីបុរាណប្រើសម្រាប់ឆ្លាក់អក្សរលើ ដែលពាក្យផ្លូវការហៅថា សិលាចារឹក ត្រូវសរសេរ ចារឹក (ស្រៈអឹ) មិនមែន ចារិក (ស្រៈអិ) ឡើយ៕ ** ** * Inscription should be "សិលាចារឹក" or "សិលាចារិក"? The inscription in Khmer word is "សិលាចារឹក". But I saw some people or book wrote "សិលាចារិក". To know which one is correct spelling, I decided to check … Continue reading «សិលាចារឹក» និង «សិលាចារិក» មួយណាត្រូវ?
«ជម្រុញ» និង «ជំរុញ» មួយណាត្រូវ?
ខ្ញុំឃើញខ្មែរយើងតែងតែសរសេរ «ជម្រុញ»។ សូមី្បតែនៅសារមន្ទីរក៏សរសេរ «ជម្រុញ» ដែរ។ ដើមី្បឲ្យដឹងថា តើមួយណាត្រូវ រវាង «ជម្រុញ» និង «ជំរុញ»? ខ្ញុំក៏ចូលមើលសៀវភៅវចនានុក្រមពាក្យខ្មែរ ហើយក៏បានលទ្ធផលដូចក្នុងរូបខាងក្រោម។ ដូច្នេះតាមរយៈភស្តុតាងមួយនេះ ខ្ញុំអាចកំណត់បានថាសរសេរ «ជំរុញ» ទើបជាការត្រឹមត្រូវ៕ ** ** * «ជម្រុញ» and «ជំរុញ» which one is correct spelling? I have seen Khmer people usually write «ជម្រុញ». Even the museum writes «ជម្រុញ» as well. To know which one is correct between «ជម្រុញ» and «ជំរុញ», I checked … Continue reading «ជម្រុញ» និង «ជំរុញ» មួយណាត្រូវ?
«ឥសី» ជាភាសាអង់គ្លេស Hermit ឬ Ascetic?
ខ្ញុំធ្លាប់ធ្វើការងារជាអ្នកបកប្រែ ជាពិសេសផ្នែករឿងប្រឌិត។ ជាទូទៅ ខ្ញុំបកប្រែពាក្យ «ឥសី» ទៅជាភាសាអង់គ្លេសថា Hermit។ ប៉ុន្តែប៉ុន្មានថ្ងៃមុន ពេលខ្ញុំទៅសារមន្ទីរ ខ្ញុំចាប់អារម្មណ៍នឹងរូបចម្លាក់ឥសី សរសេរជាភាសាអង់គ្លេសថា Ascetic។ ខ្ញុំបានរកមើលនៅក្នុងវចនានុក្រមពាក្យខ្មែរ ឃើញថាពាក្យ «ឥសី» ក្លាយមកពី «ឥសិ» ដែលមានន័យថា ការបួសជាឥសី, ផ្នួសឥសី។ បើចង់និយាយពី បុរសចាស់ដែលយើងតែងតែឃើញនៅក្នុងរឿងអក្សរសិល្ប៍បុរាណ នោះត្រូវមើលពាក្យ «ឫសី» ដែលមានន័យថា អ្នកបួស, តាបស, អ្នកប្រាជ្ញា (អ្នកស្វែងសីលាទិគុណ, អ្នកស្វែងសីលធម៌)។ ការពន្យល់របស់ខ្មែរយើងមិនខុសគ្នាពីការពន្យល់របស់ភាសាអង់គ្លេសទេ។ ឥសី, ឫសី និង Hermit, Ascetic សុទ្ធតែសំដៅលើអ្នកបួស ប៉ុន្តែនៅក្នុងភាសាអង់គ្លេសមានការបកស្រាយបន្ថែមលើពាក្យ Hermit និង Ascetic ថា៖ កាលណានិយាយដល់ Hermit នោះគេនិយាយដល់អ្នកដែលប្រគល់ខ្លួនជូនសាសនា ដោយការចាកចេញទៅនៅកន្លែងដ៏សែនឆ្ងាយ ផ្តាច់ខ្លួនផ្តាច់អារម្មណ៍ពីភាពសប្បាយភ្លើតភ្លើននានា និងពីសង្គមមនុស្ស។ ចំណែក Ascetic វិញ គឺសំដៅដល់អ្នកដែលប្រតិបត្តិរបៀបរស់នៅដូចអ្នកបួស តែមិនបានដកខ្លួនចេញទៅនៅឆ្ងាយពីសង្គមមនុស្សទូទៅឡើយ។ បើដូច្នេះ ពាក្យខ្មែរថា … Continue reading «ឥសី» ជាភាសាអង់គ្លេស Hermit ឬ Ascetic?
ស្រមោលព្រះចន្ទ្រ 